HAAKSBERGEN – De Joodse Begraafplaats van Haaksbergen was jarenlang aan het zicht onttrokken. Een nieuwe poort maakt de geschiedenis, die op deze plek schuilgaat, weer zichtbaar voor passanten.
De begraafplaats is een Rijksmonument en ligt op het driehoekige perceel aan de Goorsestraat. Het telt 41 grafmonumenten, waarvan er 19 na de oorlog in gebruik zijn genomen. De aanwijzing tot Rijksmonument was naar het schijnt ooit een initiatief van de gemeente. Stukken daarvan zijn moeilijk te achterhalen.
De huidige ingang stamt volgens de archieven uit 1898. Eerder was de ingang gesitueerd in de punt van de Goorsestraat – Aert van Nesstraat. Beide ingangen zijn zichtbaar door een hek, waarvan het nieuwe exemplaar aan de Goorsestraat de toegangspoort is. Tot 1920 lag de begraafplaats buiten het dorp tussen de twee uitvalswegen naar Delden en Goor.
De begraafplaats is een paar keer uitgebreid, de laatste keer in 1920. Het metaheerhuisje dat er staat werd na de dood van fabrikant Salomon Frankenhuis door zijn kinderen gebouwd ter nagedachtenis van hun vader.
Metaheerhuisje
In het metaheerhuisje – een plek die vroeger diende voor het ritueel reinigen van de overledene – herinnert een gedenksteen nog aan deze gebeurtenis. De jonge Salomon had in 1889 zelf de gietijzeren toegangspoort al op zijn kosten laten plaatsen. De intialen van hem en zijn vrouw zijn hierin zichtbaar, evenals het jaartal van plaatsing. De Joodse begraafplaats van Haaksbergen stamt mogelijk al uit 1750, hoewel het oudste grafmonument pas van 1898 is. Waarschijnlijk waren daarvoor de Joden te arm om een stenen grafmonument te kunnen plaatsen of gebruikten ze hout als grafmonument. De Joodse begraafplaats in Haaksbergen is eigendom van en in beheer bij het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK). Het NIK is ook de opdrachtgever van de poort.